دولت، مانع توسعه؟ وقتی حضور دولت از خدمت به مزاحمت تبدیل میشود
در نگاه مردم، دولت باید حامی و تسهیلگر باشد. اما امروز، بسیاری آن را مانع اصلی کسب و کار و فعالیت میبینند.
🔹 مجوزها، سد راه تولید و خلاقیت
برای هر فعالیت اقتصادی، دهها اداره و بخشنامه دستبهدست میشوند. سرمایهگذار و تولیدکننده بیشتر وقت خود را در صف ادارات میگذرانند تا در کارخانه یا بازار. این حجم از مجوزها و بروکراسی، نه فقط وقت، بلکه انگیزهی افراد را میکُشد.
🔹 دولتِ دخالتگر، جای سیاستگذار و ناظر نمیایستد
به جای طراحی سازوکارها، چارچوبها و نظارت مؤثر، دولت خود در هر فرآیند اجرایی دخالت میکند. این دخالت، اقتصاد را کند و پیچیده میکند و عملاً تصمیمگیران واقعی را کنار میزند.
🔹 اعتماد مردم به دولت کم شده است
سرمایهگذار و بخش خصوصی دیگر دولت را حامی نمیدانند، بلکه مانعی پیش پای خود میبینند. این بیاعتمادی، فساد و رانت را تقویت میکند، چون هر کس برای عبور از سدهای بروکراتیک، چارهای جز تبانی و میانبر نمییابد.
🔹 راهحل: دولت تسهیلگر، نه تصدیگر
دولت باید از مسیر «کنترل و امضا» فاصله بگیرد و به هدایت، نظارت و تسهیل روی آورد. وظیفه دولت، فراهم کردن قوانین شفاف، نظارت هوشمند و حمایت زیرساختی است، نه این که خود وارد میدان اجرا شود و مسیر توسعه را سد کند.
انقلاب اسلامی برای آزاد کردن ظرفیتهای مردم آمده بود. اما دولت امروز گاهی خود بزرگترین مانع همان ظرفیتهاست. تا وقتی نقش دولت از مزاحمت به خدمت واقعی تغییر نکند، سرمایه، کارآفرینی و توسعه، در همان مدار کند و خستهکننده باقی خواهند ماند.
📘 این یادداشت پنجاه و پنجم از سلسله مباحث «نقد مدل حکمرانی در جمهوری اسلامی» است.
